Belen Kervansaray?

Kervansaray Kanuni Sultan Süleyman Han taraf?ndan yapt?r?lm??t?r. Belen merkez cami kar??s?nda yer almaktad?r. Geçmi?te içerisinde bir çok insan ve hayvan?  bar?nd?ran bu tarihi yap?, bir ara çay bahçesi olarak tanzim edilmi?tir. Günümüze k?smen y?k?lm?? durumda ve yap?lan onar?mlarla da de?i?ikli?e u?rayarak  yap?n?n restore çal??malar? 2005 y?l?nda tamamlanm??t?r 

 

Kervansaray?n ilk plan?na göre, günümüzde kaymakaml?k binas?n?n bulundu?u bat? yönde  devam  ederek  daha geni? bir alan? kaplamakta ve güney cephe eksenindeki giri?in her iki yan?nda da simetrik olarak planlanm?? iki?er mekan daha yer almaktad?r. Buna ilaveten bugün örtüsü y?k?lm?? mekanlar?nda plana i?lendi?i dikkat çekmektedir.

   

Planda 70 x 31 metre (2240 m2), bugün ise 35.40 x 30 metre (1062 m2) boyutlar?nda avlusuz kapal? tipteki hana, güney cephede eksenden bat?ya kay?k yönde aç?lan taçkap? ve onun gerisindeki giri? mekan?yla ula??l?r. Kapal? bölümde boyuna 4, enine 3 sah?nl? denilebilecek paye at?l?m? ve kemer ba?lant?s? göze çarpar. Sivri kemerle caddeye aç?lan ve üzeri tonoz örtülü taçkap?yla 4.20 x 3.70 metre boyutlar?nda, kö?e üçgenleriyle geçilen kubbeli bir mekana girilir.

Bu kubbeli mekan?n bat? duvar?nda bir k?sm? ayakta kalan 1.40 metre derinli?inde bir ni? kar??m?za ç?kar.

Do?u tarafta ise kemerli bir kap?yla pandantif geçi?li kubbeyle örtülü bir mekana geçilir. 25 m2 boyutundaki bu mekan, güney duvar?n üst seviyesinde yer alan mazgal tipinde iki pencereyle d??a aç?lmakta, kuzey duvar?nda ise bir ni? (ocak ni?i) bulunmaktad?r. Eski yol ve giri? bölümüyle yak?n ba?lant?l? odan?n, han personeline ait olabilece?i kuvvetle muhtemeldir.

 

Özgününde han?n içine kap? ile aç?ld??? anla??lan biti?ikte ki ikinci kubbeli oda, yak?n bir tarihte de?i?iklik geçirerek farkl? bir i?lev için kullan?lm??t?r. Yap?lan de?i?iklikle odan?n kuzeyinde bulunan kap? örülmü?, onun yerine güney duvarda sa??r kemer içine oldukça büyük bir pencere ve kap? aç?lm??t?r. Tahminen bu mekan, han?n kapal? bölümüyle olan ba?lant?s?ndan dolay? seçkin konuklar?n kald??? oda olarak düzenlendi?i varsay?lmaktad?r.

Handa esas hacmi olu?turan ana bölüme gelince; kubbeli giri? mekan?ndaki sivri bir kemerle dikdörtgen biçimindeki salona ula??l?r. Günümüzde yer ta??y?c?, ba?lay?c? ve örtülü sistemi çöken, yada yok olan kapal? bölüm, duvar ve payelerdeki kemer ba?lang?c? ve konsol izlerinden, y?k?lan birimlerinde, di?er birimler gibi çe?itlilik gösteren payelerin ta??d??? kemerle birbirine ba?lan?p çapraz tonozlarla örtülü oldu?u anla??lmaktad?r.

Yap?daki ta??y?c? sistem olarak beden duvarlar? ve payelerin d???nda, duvar payeleri de kar??m?za ç?kar. Yaln?z, kuzeybat? kö?ede, statistikten dolay? tonozu desteklemek için zeminden örtü sistemine kadar 1 metre geni?li?inde herde duvar? örülmü?tür.

 

Ta??y?c? ve ba?lay?c? özelli?i olan kemerler, geni? tipte düzenlenmi? olup üzerlerindeki çapraz tonozlar? ta??maktad?r. Kemerlerin yüksekli?i zeminden anahtar ta??na kadar 5.50 metredir. Tonoz sistemi içinde, tek örnek olarak bir tepe aç?kl??? göze çarpar. Ayd?nlatma düzeni ise cephelerle çok oynad??? için anla??lamayacak duruma dönü?mü?tür. Yap?n?n cephelerinde tarihi yola baka güney cephe ana cephe özelli?i ta??r. Bütünü dü?ündü?ümüzde çok yal?n biçimde tasarlanan yap?, giri? ve yan?nda in?a edilen kubbeli odalar?yla cephe mimarisinde yükseklik boyutunda vurgulanm??t?r.  Daireden  çok  ovala yakla?an  biçimleriyle kubbeler, kasnaks?z olarak in?a edilmi?tir. Handaki tek giri?i sa?layan taçkap?, sade düzenlenmesinin yan? s?ra, yük hayvanlar?n?n da giri?ini kolayla?t?rma dü?üncesiyle yüksek ve geni? tutulmu?tur. Kap?n?n üzerinde yap?m tarihini veren bir kitabeyle kar??la??l?r. Cephede bat?dan do?uya do?ru ilerledi?imizde, giri?e biti?ik odan?n iki küçük penceresi, ikinci odan?n sonradan aç?lan kap?

ve penceresi ile y?k?lan bir bölüm dikkat çeker. Cephe günümüze yak?n bir tarihte kireçle s?vand??? için malzemesi ve harç dokusu yer yer anla??lamamaktad?r. Soka?a bakan kuzey ve do?u cephelerle çok oynand???ndan cephe mimarisi aç?s?ndan kesin bir ?ey söylemek zordur.

 

Han?n üzeri Evliya Çelebi’nin ifadesi ile gravürdeki görünüme göre kur?unla kapl? iken, sonradan kur?unlar sökülmü? ve düz toprak haline dönü?mü?tür. Örtü sisteminde kubbeli odalar?n üzerine gelen k?s?mlarda baca izine rastlanmas?, bir zamanlar bu odalarda ocak ni?inin bulundu?unu göstermektedir.

Han Kitabesinin Türkçe’si ?öyledir:

 

“B?SM?LLAH?RRAHMAN?RRAH?M. Bu büyük han? en büyük sultan en azametli hakan Allah’?n yeryüzündeki gölgesi insanlar?n sultan?, Arap  ve Acem sultanlar?n?n efendisi Mekke ve Medine’nin yard?mc?s? Sultan Selim ?ah o?lu Sultan Süleyman Han –Allah hükümdarl???n?

ve saltanat?n? daim k?ls?n- salat ve selam?n?n en faziletlisinin üzerinde oldu?u Nebinin (Peygamber) hicret y?l? itibar?yla 957 senesinin ?aban-? muazzam ay?nda yap?lmas?… (emretti) ?aban 957/A?ustos – Eylül 1553”